In Frankrijk omvat de benaming ‘nieuwe gezelschapsdieren’ honderden soorten, van de baardagaam en de grijze roodstaartpapegaai tot de fret en de Hermann-schildpad.
De regelgeving voor het houden van deze dieren verschilt sterk per soort: voor sommige geldt geen bijzondere beperking, voor andere is een melding bij de prefectuur vereist en voor de meest kwetsbare soorten zijn een bekwaamheidscertificaat en een openingsvergunning nodig. De regels voor niet-gedomesticeerde dieren zijn in 2025 gewijzigd, waardoor algemene uitspraken riskant zijn.
Controleer de wettelijke status van een nieuw gezelschapsdier vóór aankoop
De eerste stap voordat je een nieuw gezelschapsdier aanschaft, heeft niets te maken met het terrarium of het voer, maar met de wet. ‘Nieuw gezelschapsdier’ betekent niet automatisch dat het om een gedomesticeerde soort gaat of dat je het dier zonder beperkingen mag houden. Ook een dier dat in gevangenschap is geboren en in een dierenwinkel wordt verkocht of door een particuliere fokker wordt aangeboden, kan onder een meldingsplicht vallen of zelfs een vergunning van de prefectuur vereisen.
De verplichtingen vooraf verschillen per soort en soms ook naargelang het aantal dieren dat je houdt. Voor één koningspython gelden niet dezelfde formaliteiten als voor een fokkerij met vijf exemplaren. Bij een exotische soort kun je het beste vóór aankoop contact opnemen met de departementale directie voor de bescherming van de bevolking (DDPP).
Een handige gids om de verschillende soortcategorieën te onderscheiden, is de gids over nieuwe gezelschapsdieren op Animal News, met informatie over de betrokken diergroepen en hun bijzonderheden.
Nieuwe gezelschapsdieren en opvangmogelijkheden: een blinde vlek om rekening mee te houden
Wie een kat of hond adopteert, kan erop rekenen dat er een uitgebreid netwerk van asielen, pensions en dierenartsen klaarstaat als er iets misgaat. Eigenaren van nieuwe gezelschapsdieren hebben die zekerheid niet altijd. Opvanglocaties die geschikt zijn voor reptielen en exotische vogels zijn in Frankrijk nog zeldzaam.

Als een eigenaar van een boa of kameleon moet verhuizen, ziek wordt of de dagelijkse verzorging niet meer aankan, zijn de mogelijkheden al snel beperkt. Gewone asielen (SPA, lokale verenigingen) beschikken niet over de voorzieningen of de kennis om een tropisch reptiel of een ara op te vangen. Sommige dierentuinen nemen af en toe in beslag genomen of achtergelaten dieren op, maar hun capaciteit is beperkt.
Voordat je een soort kiest, is het verstandig om drie concrete zaken na te gaan:
- Zoek minstens één dierenarts voor nieuwe gezelschapsdieren op een haalbare afstand van je woning en controleer of die ervaring heeft met de soort in kwestie (niet elke dierenarts voor nieuwe gezelschapsdieren behandelt alle soorten)
- Zoek een vereniging of netwerk van liefhebbers dat gespecialiseerd is in de soort en in noodgevallen een nieuwe plek of tijdelijk opvanggezin kan regelen
- Controleer of de soort op de lijst van invasieve uitheemse soorten staat. In dat geval is overdracht verboden en wordt het vinden van een andere opvangplek lastiger
Een nieuw gezelschapsdier waarvoor geen alternatief opvangadres is geregeld, vormt een risico voor het dier én voor de biodiversiteit. De roodwangschildpad is daar een treffend voorbeeld van: eigenaren die niet meer voor hun dieren konden zorgen, lieten ze vrij. Inmiddels is de soort invasief en zijn het houden en overdragen ervan aan regels gebonden.
Veelvoorkomende soorten nieuwe gezelschapsdieren en de dagelijkse zorg die ze vragen
Niet elke soort nieuw gezelschapsdier vraagt evenveel tijd en inzet. In plaats van een lange lijst volgen hier drie soorten die elk passen bij een heel andere levensstijl.
Baardagaam en luipaardgekko: toegankelijke reptielen, mits je aan de voorwaarden voldoet
De baardagaam (Pogona vitticeps) wordt vaak voorgesteld als het ideale reptiel voor beginners. Doordat hij overdag actief is en relatief goed tegen hanteren kan, is hij leuk om te observeren. De grootste uitdaging is het terrarium: geschikte UVB-verlichting, een nauwkeurig temperatuurverloop en voldoende ruimte zijn onmisbaar.
Voor een luipaardgekko heb je vergelijkbare spullen nodig, maar die kan in een kleiner terrarium worden gehouden. Beide soorten kunnen in gevangenschap tien tot vijftien jaar oud worden, een langdurige verantwoordelijkheid die veel beginnende eigenaren onderschatten.
Fret: sociaal, maar heeft veel ruimte nodig
De fret is een gedomesticeerd dier (en valt niet strikt genomen onder de wettelijke categorie nieuwe gezelschapsdieren), maar eigenaren rekenen hem vaak wel tot die groep. Hij moet dagelijks langer buiten zijn kooi kunnen rondlopen dan een konijn of hamster. Een fret die voortdurend opgesloten zit, ontwikkelt al snel gedragsproblemen.
Zijn strikt vleesrijke dieet en gevoeligheid voor bijnierziekten maken regelmatige controles bij de dierenarts noodzakelijk. De kosten daarvan liggen in de buurt van die voor een kat.
Papegaaien: een verbintenis voor tientallen jaren
Een grijze roodstaartpapegaai of kaketoe kan meer dan veertig jaar oud worden. Wie op zijn dertigste een papegaai adopteert, moet dus rekening houden met de verzorging ervan tot aan de eigen pensionering, of zelfs daarna. Al bij de adoptie moet je nadenken over wie het dier later kan overnemen of langdurig kan opvangen.
Deze vogels hebben veel behoefte aan sociaal contact. Een papegaai die alleen zit of te weinig prikkels krijgt, kan gaan verenplukken, een gedragsprobleem dat moeilijk te verhelpen is. De benodigde ruimte (een volière of aparte kamer) en het lawaai maken een appartement vaak ongeschikt.

Een nieuw gezelschapsdier in huis met andere dieren
Een nieuw gezelschapsdier samenhouden met een gewoon huisdier, zoals een kat of hond, brengt veiligheidsrisico’s met zich mee die je niet met goede bedoelingen alleen kunt wegnemen. Een kat blijft een roofdier voor een hamster of vogel, ook na jaren samenleven. De leefruimtes fysiek van elkaar scheiden is de enige betrouwbare oplossing.
Bij reptielen vormt een afgesloten en vergrendeld terrarium die barrière. Voor knaagdieren en vogels is een aparte kamer of een kooi op een hoge, onbereikbare plek de norm. De communicatie tussen verschillende diersoorten werkt niet zoals tussen twee honden of twee katten: een prooidier en een roofdier ‘wennen’ niet op een betrouwbare manier aan elkaar.
Of je een tweede dier van dezelfde soort kunt introduceren, hangt sterk af van het sociale gedrag van die soort. Twee mannelijke baardagamen in hetzelfde terrarium zullen vechten. Twee ratten van hetzelfde geslacht die op jonge leeftijd aan elkaar gewend zijn, kunnen zonder problemen samenleven. Elke soort heeft eigen regels; die zomaar op een ander dier toepassen kan tot ongelukken leiden.
De adoptie van een nieuw gezelschapsdier brengt een langdurige verantwoordelijkheid, kosten en praktische organisatie met zich mee. Dat wordt in dierenwinkels niet altijd duidelijk gemaakt. De Franse regelgeving verandert, voor veel exotische soorten zijn er nog te weinig opvangmogelijkheden en de verantwoordelijkheid van de eigenaar begint al ruim vóór de aankoop van het eerste terrarium of de eerste kooi.



